ADAM Z BOCHYNIA (z Bochenia, Adam z Łowicza) -- humanista, lekarz, zasłużony prof. i rektor Uniwersytetu Krakowskiego. Pochodził ze wsi Bocheń pod Łowiczem, zm. II 1514.

W 1486 rozpoczął naukę w Uniwersytecie Krakowskim na wydziale sztuk wyzwolonych, na którym uzyskał bakalaureat w 1488, zaś w 1492 magisterium. W latach 1492--1493 nauczał na wydziale artes; pracował w kancelarii królewskiej w charakterze pisarza.Po uzyskaniu za granicą doktoratu z medycyny inkorporował się do wydziału lekarskiego Uniwersytetu Krakowskiego.

Już w czasie studiów na wydziale sztuk wyzwolonych przejawiał A. zainteresowania zagadnieniami przyrodniczymi i medycznymi. Jeszcze jako początkujący bakałarz napisał w 1489 dziełko dotyczące tej problematyki.

Mimo sukcesów w zyskownej pracy lekarza rozwijał także zainteresowania naukowe i literackie. Ich wyrazem był wyd. w 1507 utwór o charakterze filozoficzno-moralistycznym pt. Dialogus de quattuor statuum contentione (O czterech stanach spierających się o prawo do nieśmiertelności). Dziełko to, zawierające elementy filozofii platońskiej, stanowi świadectwo pojawiających się idei humanizmu -- A. posługuje się w nim świadomie i umiejętnie stylistyką humanistycznej inwektywy. Problematyka dialogu dotyczy rywalizacji o pierwszeństwo czterech stanów i dwu rodzajów życia (czynnego i kontemplacyjnego). Bierze w nim udział czterech abstrakcyjnych uczestników, mianowicie stany: małżeński, kapłański, bezżenny i zakonny, z których jedynie zakonny reprezentuje w pełni życie kontemplacyjne. Pozwala to sądzić, iż u A. pojęcie kontemplacji nie posiada już szerokiego zakresu, obejmującego filozofię teoretyczną i teologię spekulatywną, lecz zostało zacieśnione do kontemplacji uprawianej w zakonach. Głównym tematem dialogu jest kwestia nieśmiertelności. Nieśmiertelność zapewniają zarówno "vita activa", której skutki w postaci znakomitych dzieł trwają po śmierci autora, jak i życie w stanie małżeńskim, który zapewnia nieśmiertelność, bowiem utrzymuje trwałość gatunku.

Małgorzata Kowalewska

<--Powrót do haseł