ABREK Andrzej (senior) -- rektor Akademii Zamojskiej, prof. retoryki i filozofii moralnej, ur. we Lwowie, zm. 19 II 1656 w Zamościu.

Studia uniwersyteckie odbył w Krakowie, gdzie w 1627 uzyskał bakalaureat na wydziale artium. Do Akademii Zamojskiej przybył w 1629, zaproszony przez Tomasza Zamojskiego, i objął katedrę wymowy, a następnie filozofii moralnej, którą wykładał przez 17 lat. Trzy razy był wybierany na rektora: 1641--1642, 1654--1655, 1655--1656. Zmarł podczas ostatniej kadencji. Jako rektor i profesor dbał o wysoki poziom Akademii, wykazywał wielką troskę o drukarnię naukową, nad którą aż jedenastokrotnie sprawował pieczę.

Oprócz licznych utworów o treści panegirycznej zachowały się w rękopisie wykłady A. z retoryki -- dwa poświęcone retoryce Arystotelesa: Scholia in libros tres Rhetoricorum Aristotelis collecta studio Andreae Abrek Leopoliensis in Academia Zamoscensi professoris i In tres libros Aristotelis De arte rhetorica Animadversiones in anno 1629. Scholia in anno 1632 oraz liczący ok. 600 stron rękopis zawierający noty i uwagi dotyczące dialogu Cycerona De partitione oratoria notae in anno 1630. Animadversiones in anno 1633 collectae.

W pierwszym wykładzie z retoryki Arystotelesa A. poświęca wiele uwagi zagadnieniu stosunku retoryki do dialektyki, podkreśla ich użyteczność oraz ich punkty styczne. Wyróżnia trzy rodzaje mów (genus deliberativum, genus demonstrativum i genus iudiciale) i podaje ich charakterystykę. W Animadversiones z 1630 podaje A. wstępne uwagi na temat terminu "dialog'' i pojęcia dialogu, autora i adresata dialogu, na temat pojęcia "partitio''.

Kazimierz Wójcik

<--Powrót do haseł